Inne umysły. Ośmiornice i prapoczątki świadomości - Peter Godfrey-Smith

Bo umysł narodził się w oceanie

Ostatnimi czasy dosyć często sięgam po literaturę popularnonaukową. Myślę, iż w tym roku ten trend się utrzyma, zwłaszcza że już parę pozycji stoi na półkach i czeka na przeczytanie. Tym razem sięgnęłam po książkę, która zabiera czytelnika w głębiny oceanu. Napisał ją profesor filozofii, Peter Godfrey-Smith, specjalizujący się w filozofii biologii oraz w filozofii umysłu.

O czym są "Inne umysły"? Okładka i podtytuł sugerują, że o ewolucji świadomości oraz ośmiornicach. Można powiedzieć, że o tym właśnie jest. Z grubsza. Jak na filozofa przystało, nie mogło również zabraknąć rozważań natury filozoficznej, które harmonijnie wplecione są w opowieść biologiczną. Według mnie te rozmyślania decydują o tym, że książka ta wyróżnia się spośród innych pozycji popularnonaukowych. To, ogólnie mówiąc, takie połączenie biologii oraz filozofii, czyli coś innego niż zwykle; nie tylko fakty naukowe, czy niepotwierdzone teorie, ale i zaduma, refleksja, próba zrozumienia otaczającej nas natury, a także nas samych.

Wychodząc od ewolucji materii, autor stara się zrozumieć w jaki sposób ze zlepku komórek, które tworzą ciało (materię) wyłoniła się świadomość i inteligencja. Czemu służy układ nerwowy? Jakie były pierwsze zwierzęta, u których pojawił się jakiś rodzaj subiektywnego doświadczenia? Jak mogło wyglądać ich życie? Czy złożona myśl wymaga obecności języka? Jaka jest rola naszej mowy wewnętrznej?

Dużo miejsca autor poświęca głowonogom. Przeczytamy nie tylko o ich ewolucji, ale też o budowie ich ciała, układzie nerwowym, umiejętności zmieniania barw oraz zachowaniu. Jeśli chodzi o ten ostatni aspekt, to Godfrey-Smith pisze o nim z własnego doświadczenia. Jest on zapalonym nurkiem i wiele godzin spędził na obserwacji mątw i ośmiornic. Widział, jak ze sobą walczą, spółkują, zmieniają kolor, ale i umierają. Co zatem daje taki rozległy system nerwowy, jakim mogą pochwalić się głowonogi, skoro żyje się jedynie dwa lata? Dlaczego jedne organizmy żyją setki lat, a inne zaledwie rok? Czemu się starzejemy?

"Inne umysły" to naprawdę interesująca książka. Dowiedziałam się paru nowych rzeczy, bliżej poznałam podwodny świat głowonogów i ich innych umysłów, wraz z autorem zastanawiałam się na nad różnymi zagadnieniami. Dodatkowym atutem są załączone zdjęcia - w tekście czarno-białe, na końcu kolorowe - przedstawiające podmorskich bohaterów niniejszej pozycji. Warto poświęcić jej trochę czasu, nie tylko szybko przeczytać. Myślę, że wtedy więcej wyniesie się z lektury.


Tytuł: Inne umysły. Ośmiornice i prapoczątki świadomości  
Tytuł oryginału: Other minds: the octopus, the sea and the deep origins of consciousness  
Autor: Peter Godfrey-Smith
Tłumacz: Mikołaj Adamiec-Siemiątkowski
Wydawca: Copernicus Center Press
Data wydania: wrzesień 2018
Liczba stron: 280
ISBN: 978-83-7886-403-5

Świątecznie

Świąt Bożego Narodzenia 

spędzonych w spokojnej, ciepłej, 

przyjemnej oraz rodzinnej atmosferze. 

Oby nastrój dopisywał, 

a pod choinką znalazły się wymarzone prezenty.

Niech będzie to czas radości i relaksu, 

takiego prawdziwego oddechu od codzienności. 

Niech Nowy Rok przyniesie same sukcesy

 i pozytywne doświadczenia. 

Pomyślności wszelkiej! :)

Z cyklu: kreatywne robótki

Why We Sleep - Matthew Walker

Naukowa podróż przez sen

Po co nam sen? Pierwsza myśl, jaka się nasuwa to potrzeba odpoczynku, zregenerowania sił. Ale czy tylko? I ile go właściwie potrzebujemy? Siedem - dziewięć godzin w przypadku dorosłego człowiek, czyli tyle, ile zaleca Światowa Organizacja Zdrowia i Narodowa Fundacja Snu? Czy jednak jest to kwestia indywidualna? Jaki wpływ na nasz organizm ma regularny niedobór snu? Na te i inne pytania w swojej książce "Dlaczego śpimy" odpowiada Matthew Walker, brytyjski naukowiec, profesor neurobiologii i psychologii, który badaniem snu zajmuje się już ponad dwadzieścia lat.

Książka podzielona jest na cztery części. W pierwszej z nich dowiadujemy się czym właściwie jest sen, na jakie fazy jest podzielony, jak się zmienia w trakcie naszego życia, a także jak wygląda on u innych zwierząt. Druga część pokazuje zalety snu, ale też negatywne skutki jego niedoboru, trzecia zaś poświęcona jest naszym marzeniom sennym. W ostatniej części zapoznajemy się z różnymi zaburzeniami snu, takimi jak chociażby bezsenność czy narkolepsja. Autor opowiada również o tym, jak współczesne życie wpływa na pogorszenie jakości naszego snu i co należałoby zmienić, a także o tabletkach nasennych i terapiach zastępczych. Na koniec dostajemy dwanaście wskazówek, które poprawiają nasz sen.

Muszę przyznać, że do tej pory nie zastanawiałam się na tym, jak duży wpływ ma długość oraz jakość snu nie tylko na mózg, ale i na cały organizm. Dobry sen usprawnia umysł, poprawia pamięć, a także korzystnie wpływa na nasz układ odpornościowy, a tym samym na zdrowie. Co ważne, zawartość książki przedstawia się wiarygodnie oraz tworzy logiczną całość. Jak wspomniałam, autor zajmuje się snem ponad dwadzieścia lat, więc można oczekiwać, że wie, co mówi. To, o czym pisze poparte jest badaniami naukowymi, natomiast gdy coś nie jest pewne, albo snuje swoje własne przypuszczenia, wówczas wyraźnie to zaznacza. Walker jest prawdziwym pasjonatem snu. Widać to dobrze podczas lektury, a to sprawia, iż "Why we sleep" czyta się z prawdziwą przyjemnością.


Tytuł:Why We Sleep
Autor: Matthew Walker
Wydawca: Penguin Books
Data wydania: 2018
Liczba stron: 360
ISBN: 978-0-141-98376-9